دانشگاه اصفهان متافیزیک 2476-3276 18 41 2026 03 21 Rethinking Narrative as Representation of Subjective Possibilities بازخوانی روایت به‌ مثابۀ بازنمود امکان‌های سوژه 103 119 30019 10.22108/mph.2025.145398.1640 FA مسعود آلگونه جونقانی دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 05 23 <strong>Abstract</strong> This study offers a critical and comparative rereading of Paul Ricoeur’s theory of narrative as a representation of human action within the context of literature. Central to this rereading is the conceptual model of the “fivefold orientation of the subject,” which includes orientation toward the self, the other, the material world, the Big Other, and language. Inspired by the traditions of phenomenology, hermeneutics, and discourse analysis, this model provides a framework for understanding the multilayered, dialectical nature of subjectivity in narrative. The article argues that narrative is not a neutral reflection of action, but an active and subjective mechanism for reconstructing the self—a process in which language, power, structure, history, ideology, memory, the body, and social institutions are all simultaneously at work. From this perspective, the subject in narrative is both the creator of meaning and a product of discourses. The study concludes by briefly examining the theoretical implications of this approach for ideology critique and rethinking the autonomy of the subject. در این جستار، نظریۀ روایت پل ریکور به ‌مثابۀ بازنمایی کنش انسانی در بستر ادبیات، با رویکردی انتقادی و تطبیقی بازخوانی می‌شود. در کانون این بازخوانی، مدل مفهومی «پنج‌گانۀ روی‌آوری سوژه» قرار دارد که شامل روی‌آوری به خود، به دیگری، به اشیای جهان، به دیگری بزرگ و به زبان است. این مدل با الهام از سنت‌های پدیدارشناسی، هرمنوتیک و تحلیل گفتمان، چارچوبی برای فهم چندلایگی، گسست‌مندی و دیالکتیک هویت سوژه‌ در روایت فراهم می‌آورد. مقاله نشان می‌دهد روایت نه بازنمایی خنثای کنش، بلکه سازوکاری فعال و سوبژکتیو برای بازسازی خود است؛ فرایندی که در آن، زبان، قدرت، ساختار، تاریخ، ایدئولوژی، حافظه، بدن و نهادهای اجتماعی هم‌زمان دخیل‌ هستند. از این دیدگاه، سوژه در روایت هم فاعل معناست و هم محصولی از گفتمان‌ها. این بازخوانی افق‌هایی تازه برای روایت‌شناسی، نقد ادبی، فلسفۀ زبان و مطالعات فرهنگی و ارتباطات می‌گشاید. در پایان، پیامدهای نظری این تحلیل در نسبت با امکان نقد ایدئولوژی و بازاندیشی در خودمختاری سوژه بررسی می‌شوند. https://mph.ui.ac.ir/article_30019_57712b4b72d41b0fa02e8310597f2e69.pdf