تقلیل گرائی اخلاقی ذات گرایانه آخوند خراسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه اخلاق، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشکاه تهران، تهران، ایران

10.22108/mph.2024.138925.1507

چکیده

پژوهش حاضر به دنبال تبیین و تدقیق وجودشناسی اخلاق و نحوه‌ی وجودی اوصاف اخلاقی از قبیل خوبی و بدی بر مبنای آرای اصولی آخوند خراسانی است. در نگاه نخست از آرای آخوند خراسانی نوعی تقلیل‌گرائی اخلاقی ذات‌گرایانه استفاده می‌شود، به این صورت که اوصاف اخلاقی از قبیل خوبی و بد به سازگاری فعل با قوّه عاقله تقلیل می‌یابد و البته این سازگاری به خاطر برخورداری فعل از مصلحت و سعه وجودی و آثار خیر بوده و سازگار با حسن و قبح ذاتی مورد اعتنای وی است. با تأمّلاتی در مباحث آخوند خراسانی می‌توان اصلاحیه‌ای بر رأی نخست ایشان ارائه نمود و بین حقیقت فعل و انجام فعل تفکیک قائل شد. در این صورت برای انجام فعل، عنصر قصد و نیت را نیز باید به مصلحت و سعه وجودی و ساسازگاری با قوّه عاقله اضافه کرد. دلالت‌هائی که تقلیل‌گرائی اخلاقی آخوند دارد عبارت است از؛ 1)معرفت اخلاقی پسینی. 2) مطلق‌گرائی. 3) عدم استقلال اخلاقی. 4) استنتاج باید و ارزش از هست. در این پژوهش ابتدا تقلیل‌گرائی اخلاقی آخوند، تبیین و تحلیل شده و در ادامه به دلالت‌های آن پرداخته می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Critical analysis of moral reductionism in the thought of Akhund Khorasani

نویسنده [English]

  • behruoz muhammadi munfared
Associate Professor of Ethics, College of Islamic and Islamic thought, Tehran university, Tehran, Iran
چکیده [English]

The present research seeks to explain and clarify the ontology of ethics and the existence of moral attributes such as good and bad based on the fundamental views of Khorasani Mukhtar. At first glance, the opinions of Makhund Khorasani use a kind of essentialist moral reductionism, in such a way that moral attributes such as good and bad are reduced to the compatibility of the verb with the power of reason, and of course this compatibility is due to the fact that the verb has Expediency and existence and good effects are compatible with the inherent beauty and ugliness of his consideration. With some reflections on the discussions of Khorasani Mukhtar, it is possible to present an amendment to his first opinion and distinguish between the truth of the act and the performance of the act. In this case, in order to perform the action, the element of intention must be added to the expediency and existence capacity and compatibility with the intellectual power. The implications of Mullah's moral reductionism include; 1) Posterior moral knowledge. 2) absolutism. 3) Lack of moral independence. 4) Inference should and value from is. In this research, first, the moral reductionism of Mullah is explained and analyzed, and then its implications are discussed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aakhund Khorasani
  • moral reductionism
  • . good and bad
  • . metaethics

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 فروردین 1403
  • تاریخ دریافت: 07 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری: 06 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش: 14 فروردین 1403